Имом Бухорий номидаги Тошкент ислом институтида сентябрь – “Маънавият асослари” фани ойлиги доирасида “Ижтимоий фанлар” кафедраси томонидан институтнинг Модуль тизимида таълим олаётган “501”, “502” гуруҳ талабалари учун пойтахтимиздаги “Ҳазрати Имом” мажмуасига экскурсия ташкил этилди. Дастлаб, талабаларга Тошкент ислом институтининг асосий биноси билан яқиндан таништирилди. Сўнгра талабалар “Ҳазрати Имом” мажмуасида жойлашган Қаффол Шоший мақбарасини зиёрат қилди ва у ерда абадий қўним топган барча аждодларимиз тўғрисида маълумотлар берилди. Шунингдек, талабалар мажмуа таркибидаги “Мўйи Муборак” ва “Бароқхон” мадрасаларининг тарихи ҳамда мустақиллик йилларида ушбу масканда амалга оширилган беқиёс бунёдкорлик ва ободонлаштириш ишлари, Ўзбекистон мусулмонлари идорасининг янги биноси ҳақида турли маълумотларга эга бўлдилар. Шарқ меъморчилигининг ноёб анъаналарини ўзида мужассам этган “Ҳазрати Имом” мажмуаси талабаларда катта таассурот қолдирди. Шунингдек, талабалар мажмуа таркибидаги “Мўйи Муборак” ва “Бароқхон” мадрасаларининг тарихи ҳамда мустақиллик йилларида ушбу масканда амалга оширилган беқиёс бунёдкорлик ва ободонлаштириш ишлари, Ўзбекистон мусулмонлари идорасининг янги биноси ҳақида турли маълумотларга эга бўлдилар. Шарқ меъморчилигининг ноёб анъаналарини ўзида мужассам этган “Ҳазрати Имом” мажмуаси талабаларда катта таассурот қолдирди. “Ижтимоий фанлар” кафедраси кабинет мудири М.Баймиров 287
Мулоқотда Дин ишлари бўйича қўмита раиси Абдуғафур Аҳмедов, Ўзбекистон мусулмонлари идораси раиси, муфтий Усмонхон Алимов, Рус провослав черковининг Ўзбекистондаги раҳбари Митрополит Викентий, Ўзбекистондаги Рим-католик черкови епископи Ежи Мацулевич, Яҳудий жамияти раиси Аркадий Исахаров, Яҳудий диний жамоаси раввини Борух Абрамчаев, Арман апостоллик черкови руҳонийси Аваннес (Арамаис Григорян) иштирок этди, деб хабар берди Дин ишлари бўйича қўмита Матбуот хизмати. Дастлаб меҳмонларга Ўзбекистон Республикаси Президенти Ш.Мирзиёев томонидан диний бағрикенглик ва миллатлараро тотувликни таъминлаш борасида амалга оширилаётган ташаббуслар ҳақида атрофлича маълумот берилди. Ўз навбатида, меҳмонлар ҳам Ўзбекистонда амалга оширилаётган ислоҳотларни, инсон ҳуқуқларини таъминлаш, диний бағрикенглик ва миллатлараро тотувликни мустаҳкамлаш бўйича олиб борилаётган эзгу саъй-ҳаракатларни қўллаб-қувватлашларини маълум қилишди. Учрашувда иштирок этган турли диний конфессия вакиллари ҳам сўз олиб, Ўзбекистонда 16 та диний конфессия аъзолари аҳил-иноқ, ўзаро ҳамжиҳатликда эмин-эркин ҳаёт кечираётгани, ўз диний амаллари, ибодат ва расм-русумларини бекаму кўст адо этаётганларини билдиришди. Улар ўртасидаги бағрикенглик, ўзаро ҳурмат, байрам ва тантаналарда бир бирлари ҳолидан хабар олиш каби эзгу анъаналар том маънода бошқаларга ҳам ўрнак бўлишини айтишди. Ўз навбатида, республикадаги масжидлар билан бир қаторда бошқа конфессия вакилларининг ибодахоналари ҳам таъмирланиб, алоҳида эътиборга олинаётганини таъкидлашди. Учрашув дўстона ва самимий руҳда ўтди. 330
Миср Араб Республикасидаги “Ал-Азҳар” университети ректори Доктор Муҳаммад ал-Маҳрусовий терроризмнинг дини ва ватани йўқлигини айтиб, Исломнинг тинчлик, меҳр-мурувват ва бағрикенглик дини эканини таъкидлади. Бу баёнот “Ал-Азҳар” университети ректорининг жорий йилнинг 15-17 сентябрь кунлари Испания пойтахти Мадрид шаҳридаги анжуманлар залида “Тинчлик саноқсиздир” шиори остида ўтказилаётган Умумжаҳон тинчлик форумидаги нутқида маълум қилинди. Доктор Муҳаммад ал-Маҳрусовий агар терроризм черковлар ва ибодатхоналарга зарар етказган бўлса, унинг масжидларга ҳам салбий таъсирини ўтказишини маълум қилиб, шундай деди: “Биз Миср Араб Республикасининг Шимолий Синай вилоятининг “Бир ал-Абед” қишлоғидаги “Ар-Равза” масжидида жума намозида содир бўлган теракт воқеасини эслайлик. Унда 305 киши ҳалок бўлган эди, чунки бу қишлоқнинг умумий аҳолиси 750 киши эди холос. Кўп сонли эркаклар йўқ қилинди, аёллар ва ёш болалар қолди. Барча динларда терроризм қораланади, тинчлик барча динларнинг, шу жумладан Ислом динининг ҳам асл негизидир. Исломнинг меҳр-мурувват, тинчлик ва тўғрилик дини эканлиги хусусида Қуръони каримнинг бир қанча ояти карималарида таъкидлаб ўтилган. “Ас-Салам” яъни “Тинчлик” сўзи Қуръони каримда 140 марта зикр қилинган”. “Ал-Азҳар” университети ректори Доктор Муҳаммад ал-Маҳрусовий ўз нутқида тинчлик турларини батафсил баён қилиб, жумладан кишининг ўзи билан, оиласи билан, жамияти билан ва бутун дунё билан тинчлиги бўлишини таъкидлади. 361
Мамлакатимиз пойтахти Тошкент шаҳрида жойлашган, халқимиз маънавий меросини узвий боғлиқ бўлган меъморий мажмуаси юртимиз ва мусулмон оламида катта обрў – эътибор қозонган табаррук маскан “Хазрати Имом” мажмуасига 2019 йил 17 сентябрь куни З.Суярова ва АРМ ходимаси И.Акмалова бошчилигида ТИИнинг 1 ва 3 курс талаба қизлари билан экскурсия ташкил қилинди. Талаба қизлар мажмуа таркибидаги Қаффол Шоший мақбараси, Бароқхон ва «Тилла Шайх» ҳамда Намозгоҳ масжидлари каби тарихий обидалар билан танишдилар. Талаба қизлар ушбу қутлуғ даргоҳга тегишли қизиқарли саволлар беришди. Ташриф ниҳоясида талабалар қизлар мазкур экскурсия учун миннатдорчилик билдиришди. Талаба қизлар билан ишлаш бўйича услубчи З.Суярова 528
2019 йил 24 июнда Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг “Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Имом Бухорий халқаро илмий-тадқиқот марказининг кутубхона фондини хорижий адабиётлар билан бойитиш тўғрисида”ги қарори қабул қилинган эди. Унда жаҳон илми ютуқлари, Ўрта Осиё заминидан етишиб чиққан буюк аллома ва мутафаккирларнинг бебаҳо илмий-маънавий меросига доир чет элларда чоп этилган хорижий адабиётларни сараланганлиги ва улар билан Марказ кутубхонасини янада бойитиш орқали илмий тадқиқот ишлари учун зарур шарт-шароитлар яратиш ва ушбу адабиётларнинг мазмун-моҳиятини келажак авлодга етказишдек вазифа белгиланган. “Мазкур қарорни ижросини таъминлаш мақсадида бир неча исломшунос ва манбашунос олимлар билан Миср ва Туркия давлатидаги машҳур нашриётларга сафар уюштирилди. Натижада мазкур китоблар яъни 1000га яқин номдаги 5500 та китобнинг барчаси Марказга келтирилди. Келтирилган китобларнинг аксарияти Имом Бухорий, Имом Термизий, Имом Мотуридий, Абу Лайс Самарқандий, Ибн Сино каби алломаларнинг бетакрор ва мўътабар асарлари ҳисобланади. Шунингдек, турли тилдаги луғатлар, энциклопедиялар, қомуслар, био-биографик асарлар ҳам ўрин олган. Улар араб, турк, ингилиз, форс, француз тилларига бўлинади. Китобларни тўплашдан асосий мақсад, бой маданий меросимизни тадқиқ этувчи исломшунос, шарқшунос, тарихчи каби соҳа вакиллари ўз тадқиқоти учун бу муҳим манбалардан истифода этишга шароит яратишдир. Ўйлайманки бу китоблар йиллар давомида соҳа вакиллари учун манбалар хазинаси сифатида хизмат қилади” дейди Имом Бухорий халқаро илмий-тадқиқот маркази директори Ш.Зиёдов. Бугунги кунда Мисрнинг “Дорус салом” мактабасидан жами 851 номдаги 5 мингга яқин (4733 дона), Туркиянинг “Иршод” мактабасидан 148 номдаги 647 дона жами 5500 донага яқин илмий, адабий, бадиий, тарихий асарлар харид қилиниб, Марказга олиб келинди. Бугун, 16 сентябр куни Имом Бухорий халқаро илмий-тадқиқот марказида ушбу китобларнинг тақдимот маросими бўлиб ўтди. Унда халқаро марказ ходимлари, Самарқанд вилоят бош имом хатиби, имом хатиблар, Ҳадис мактабининг устоз ва талабалари иштирок этди. Манба: Muslim.uz 314