“Хотира — қалбнинг тириклиги, қадрлаш эса инсоннинг комиллигидир”.
Инсон ҳаётида шундай муборак кунлар борки, улар вақт тақвимидаги оддий сана эмас, балки қалбларни бедор этувчи маънавий мактабдир. Хотира ва қадрлаш куни ана шундай улуғ айёмлардан биридир. Ўтганларни ёд этиш, тирикларни қадрлаш, инсонни инсонийликка чақириш кунидир.
Аллоҳ таоло Қуръони каримда марҳамат қилади: “Эслангиз, Мен ҳам сизларни эслайман…” (Бақара сураси, 152-оят). Бу ояти карима хотиранинг нақадар улуғ неъмат эканини англатади. Чунки эслаш — вафо, вафо эса иймон нишонасидир.
Расулуллоҳ ﷺ дедилар: “Инсонларга раҳмат қилмаган кишига Аллоҳ раҳмат қилмайди.” (Имом Бухорий ривояти). Қадрлаш — раҳматнинг амалий кўринишидир. Ота-онани эъзозлаш, устозни ҳурмат қилиш, Ватан учун жон фидо қилганларни дуо билан ёд этиш — мўмин қалбининг гўзал фазилатларидандир. Аждодларимиз бежиз: “Ўтганни унутганнинг келажаги йўқ”, деб айтмаганлар. Илдизидан узилган дарахт қандай қуриса, тарихидан узилган миллат ҳам маънан заифлашади. Қуръони каримда яна шундай марҳамат қилинади: “Уларда ақл эгалари учун ибратлар бор” (Юсуф сураси, 111-оят). Демак, ўтмиш фақат тарих эмас — ибрат мактабидир. Боболаримизнинг сабри, жасорати, иймони ва фидойилиги бугунги авлод учун йўлчи юлдуздир.
Ҳазрат Али розияллоҳу анҳу айтганлар: “Инсоннинг қадри — унинг вафосида билинади”. Вафо эса хотирадан бошланади. Кимки ота-онасини дуо билан эсласа, устозини ҳурмат қилса, юрти тинчлиги учун хизмат қилган инсонларни қадрласа — у қалби тирик инсондир. Бугунги шиддатли замонда инсон баъзан дунё ташвишлари билан ўз ўтмишини унутиш хавфига тушмоқда. Аммо унутмаслик керак: Хотира — миллат виждони, қадрлаш — миллатнинг маънавий устунидир.
Расулуллоҳ ﷺ дедилар: “Яхшиликка шукр қилмаган одам Аллоҳга ҳам шукр қилмайди” (Имом Термизий ривояти). Демак, инсонларни қадрлаш ҳам шукрнинг бир кўринишидир. Тинчликни қадрлаш, Ватанни севиш, эл-юрт учун хизмат қилганларни эъзозлаш — бу ҳам иймон талабидир. Хотира ва қадрлаш куни биздан бир савол сўрайди: Биз кимларнинг авлодимиз ва биздан қандай хотира қолади?
Агар инсон ортидан яхши дуо, яхши амал ва яхши ном қолдирса, у ҳақиқий бахт соҳибидир. Шайх Саъдий раҳматуллоҳи алайҳ шундай деганлар: “Инсон танаси билан эмас, яхши номи билан абадий яшайди.” Хулоса шуки, хотира — қалбни нурлантирувчи зиё, қадрлаш эса жамиятни мустаҳкамловчи фазилатдир. Хотира бор жойда вафо бўлади, вафо бор жойда барака бўлади.
Аллоҳ таоло барчамизни ўтмишдан ибрат оладиган, яхшиларни қадрлайдиган, эл-юрт хизматида сидқидилдан юрадиган инсонлардан қилсин.
ТИИ Модуль таълим тизими талабаси, Тўрақўрғон туман “Исҳоқхон тўра” жоме масжиди имом-хатиби Жаъфархон СУФИЕВ
