Zahiriddin Muhammad Boburning lirik merosi — bu shunchaki she’riy to‘plam emas, balki buyuk bir hukmdorning musofirlikda chekkan ruhiy iztiroblari, vatan ishqida yongan qalbining chin dostonidir. Uning ijodida vatan sog‘inchi va g‘urbat mavzusi bir-biri bilan uzviy bog‘langan bo‘lib, bu tuyg‘ular shoir hayotining so‘nggi damigacha unga hamroh bo‘lgan. ​Zahiriddin Muhammad Bobur dunyo tarixida ham shohlik, ham shoirlik rutbasini birdek yuksak darajaga ko‘targan nodir shaxslardan biridir. Biroq uning taqdiri ziddiyatlarga boy: u Hindistonda ulkan saltanat barpo etdi, mislsiz boylikka ega bo‘ldi, ammo ko‘ngli hamisha ona yurti — Movarounnahr sori talpindi. Bobur ijodidagi vatan mavzusi uning shaxsiy fojeasi va ruhiy qiyofasining eng yorqin ko‘zgusidir. - Toshkent islom instituti talabasi Biloliddin IBROHIMJONOV

Zahiriddin Muhammad Bobur hayoti — bu nafaqat bir hukmdorning tarixi, balki inson irodasi, matonati va yuksak tafakkurining jonli dostonidir.1483-yilning 14-fevralida Andijon zaminida tug‘ilgan bu zotning hayot yo‘li Temuriylar saltanatining inqirozga yuz tutgan davriga to‘g‘ri keldi. - Toshkent islom instituti talabasi Biloliddin IBROHIMJONOV

Заҳириддин Муҳаммад Бобур деганда кўз олдимизда нафақат буюк саркарда ва давлат арбоби, балки нозиктаъб шоир ва қомусий олим гавдаланади. Унинг илмий мероси ичида алоҳида ўрин тутган, аммо асрлар давомида кўпчилик учун сирли бўлиб келган хазиналардан бири — «Хатти Бобурий» бўлиб, Заҳириддин Муҳаммад Бобур ихтиро қилган хат тури ҳисобланади. «Хатти Бобурий» кўплаб тадқиқотчилар эътиборини тортиб келган. Шарқшунослардан А.Бевериж, С.Азимжонова, Собир Муҳаммад, М.Ҳеравий, Али Алпарслон, Г.Маоний ва бошқалар «Хатти Бобурий» тўғрисида ўз фикрларини билдирганлар. Жумладан филолог олим Ўктам Султонов ўз тадқиқотларида ушбу алифбонинг моҳиятини янги қирраларини очиб берган. XVI асрда туркий тиллар ривожланиши янги босқичга чиққан эди. Ўша даврда қўлланилган араб ёзуви туркий тилнинг товуш тизимини, хусусан, унли товушларни тўлиқ ифодалай олмасди. Бобур Мирзо мана шу бўшлиқни тўлдириш, ёзувни соддалаштириш ва халқ учун тушунарли қилиш мақсадида 1504 йили 20 ёшида Қобулда янги алифбо — «Хатти Бобурий»ни ёхуд хатти шоҳий[1] деб аталувчи ёзув турини ихтиро қилди. Ўктам Султонов таъкидлаганидек, бу шунчаки ҳарфлар йиғиндиси эмас, балки туркий тилнинг ички имкониятларини юзага чиқаришга қаратилган илк жиддий тил ислоҳоти эди. Бу ёзув ўнгдан чапга қараб ёзилади. У бошқа ёзув тизимлари билан боғлиқ эмасдек туюлса-да, мавжуд намуналар унинг араб абжад тизимининг махфий коди (шифри) бўлиши мумкинлигини кўрсатади... - Ё.Бухарбаев ТИИ Ёшлар масалалари ва маънавий-маърифий ишлар бўйича проректор

“Кўнглумда бор эди ул ёру диёр, Не қилсун, ғурбатда ўтди баҳор”. Бобур нафақат моҳир саркарда, балки юксак истеъдодли адиб ҳамдир. Унинг энг машҳур асари – “Бобурнома” бўлиб, у тарихий, адабий ва географик манба сифатида алоҳида аҳамиятга эга. Асарда муаллиф ўз ҳаёти, юришлари, табиат манзаралари ва турли халқларнинг урф-одатларини содда, равон ва самимий тилда баён қилади. Бобур туркий (чиғатой) тилида ижод қилиб, она тилининг адабий мавқеини юксалтиришга катта ҳисса қўшган. Унинг асарларида садоқат, ҳижрон, ватанпарварлик ва ҳаётнинг ўткинчилиги чуқур фалсафий руҳда ифодаланган.

O‘zbek xalqi tarixida shunday buyuk shaxslar borki, ularning nomi nafaqat bir xalq yoki bir hudud bilan, balki butun jahon sivilizatsiyasi bilan chambarchas bog‘liqdir. Ana shunday ulug‘ siymolardan biri — Zahiriddin Muhammad Boburdir. Bobur shaxsi o‘zida bir necha fazilatlarni mujassam etgan noyob tarixiy hodisadir: u zabardast sarkarda, dono davlat arbobi, nozik didli shoir, iste’dodli yozuvchi, tarixchi va geograf olim sifatida mashhurdir. Uning hayoti tinimsiz kurashlar, siyosiy to‘qnashuvlar, g‘alaba va mag‘lubiyatlar, hijrat va safarlardan iborat bo‘lsa-da, u har qanday vaziyatda ham ilm va ijodni tark etmagan. - Toshkent islom instituti talabasi Komiljon ABDUJALILIY