Илм таҳсил қилишда ва илмдан ҳақиқий насибадор бўлишда олимлар бир қанча воситаларни санаб ўтганлар. Хусусан, Шайх Муҳаммад Аввома ҳазратлари ўзларининг “Маъалим иршадийя фи синаъати толиби илм” (Ҳақиқий талаба етиштиришдаги йўл-йўриқлар) асарида илм таҳсил қилиш жараёнида – “тафарруғ” яъни, буткул илм учун ажраб чиқиш, илм олишдан тўсадиган ҳар қандай ишлардан фориғ бўлишни алоҳида боб сифатида келтирадилар. Бу борада олимларнинг ақлбовар қилмас ҳикоялари бор-ки, илм ўрганаётган ҳар бир талабани жиддий ўйлантиради.

Ўрта Осиёга ислом дини билан бирга кириб келган араб ёзувидан олдин ҳам мазкур минтақаларда ёзувлар мавжуд бўлиб, ундан тўлиғича фойдаланиб келинар эди. “Бу ёзувлар ўз системасига кўра, асосан, фонографик – ҳарф-товуш ёзувидан иборат бўлган.”[1] Қадимги туркий битикларда Биринчи ва Иккинчи турк хоқонликлари даврида (VI-VIII юз йилликлар) яшаган туркий халклар “кўк турклар"[2] деб аталиб, улар қўллаган ёзувни “кўк турк алифбоси” деб аталган. Шунингдек, “қадимги Хоразм ёзуви”, “Суғд ёзуви”, “Парфиона ёзуви”, “Моний ёзуви”, “браҳма ёзуви”, “сурёний ёзуви”, “уйғур ёзуви”. Бу ёзувда ёзадиган хаттотларга Амир Темур ҳам алоҳида эътибор қаратган. - Ёқуб БУХАРБАЕВ, Имом Бухорий номидаги Тошкент ислом институти “Тиллар” кафедраси катта ўқитувчиси, Алишер Навоий номидаги Тошкент Давлат ўзбек тили ва адабиёти университети мустақил тадқиқотчиси

Ирфон сари қадамлар... Аллоҳга ҳамдлар бўлсинки,  бизга энг раҳмли ва шафқатли дин лутф айлаган. Ислом динида ҳомила тушиши ҳақидаги мавзуларни ўқиш асносида, тўғриси, лол бўлиб қолдим. Мавзуга оид ҳадислар, бирон сабаб билан фарзандидан айрилган саҳобия аёллар ҳақидаги ривоятларни ўқиб ўзимдан уялиб кетдим, ичимда улкан тасалли топдим. Ушбу гўзал ҳадисга дуч келгунимга қадар, энди боламдан абадий айрилдим, деб кўзёши тўкиб юрган эканман.

Азобларга тўла сабр-бардош... Оғриқ икки хил бўлади: жисмоний ва ҳиссий. Касаллик − жисмоний оғриққа сабаб бўлса, яқин кишиси, севганини йўқотиш эса ҳиссий оғриқни келтириб чиқаради. Ҳомила тушиб қолишида эса, оғриқнинг ҳар иккала тури ҳам мавжуд. Бу сизга ҳам жисмоний, ҳамда руҳий жиҳатдан бирваракайига азоб келади, демакдир.

Аллоҳ сабр ато этсин, ўкинманг! "Эй-воҳ, афсус, ҳомиланинг юраги урмаяпти.." Истар-истамас қулоғимга чалинаётган ушбу даҳшатли, аммо бу сўзлар миямни  ўқдек тешиб ўтди. Изтироб, қайғу, ҳасрат бутун вужудимга тарқалиб, томирларим орқали бутун танамга, ҳатто ҳужайраларимгача ёйилиб кетди. “Йўқ-йўқ! Бўлиши мумкин эмас!”  ҳайронман, ишонмайман, карахт аҳволга тушиб қолдим. Фақат йиғи, йиғи, йиғи... шунчалар ожизман-ки, йиғлашдан бошқа ҳеч иш келмайди қўлимдан. Турмуш ўртоғим билан қилган не-неларни орзу-умидларимиз, илк эркатойимизга қандай чиройли исмларни топиб қўйганимиз, кўзимиз кўрмаган кўз-қувончимиз учун қандай режалар тузганимизни эсга оламан, беихтиёр... бироқ яноқларимдан тинимсиз оқётган аччиқ кўзёшларимдан бошқа ҳеч нарса йўқ эди шу дам қўлимда...