Tarjima san’atiga oid qarashlar insoniyat muloqotga ehtiyoj sezgan ilk davrlardayoq shakllana boshlagan. Tarixga nazar tashlasak, har bir tarjimon o‘z faoliyati davomida muayyan tamoyillar va shaxsiy qarashlariga tayanib ish ko‘rganini ko‘ramiz. IX asrning birinchi yarmida xalifa Ma’mun ar-Rashid tomonidan Bag‘dodda tashkil etilgan “Bayt ul-hikma” (Donishmandlar uyi) akademiyasi tarjimonlik faoliyatini tizimli asosga qo‘ygan ilk yirik ilmiy markazlardan biridir. Bu yerda yunon, fors, yahudiy, sanskrit va suryoniy tillaridan ko‘plab ilmiy, falsafiy hamda axloqiy asarlar arab tiliga o‘girilib, sharhlar bilan boyitilgan holda Islom olamiga tarqatilgan.
Oila – insoniyat sivilizatsiyasining asosi, jamiyatning birlamchi hujayrasidir. Barcha dinlar va milliy urf-odatlar oilani muqaddas birlashma sifatida eʼzozlagan. Xususan, Islom dini oila mustahkamligiga katta e’tibor qaratgan. Chunki oila jamiyat asosi va hayot davomchisi bo‘lgan farzandlar kamol topadigan tarbiya maskanidir. Shu ma’noda qachon oilalar salohiyatli bo‘lsa, bunday oilalardan tashkil topgan jamiyat ham salohiyatli bo‘ladi. Shuning uchun dinimiz oilaga iymon, muhabbat, ta’lim-tarbiya va baxtli hayot sari yo‘llovchi maskan sifatida qarashni vojib qilgan.
Olamlarga rahmat boʻlgan Rasulining ummati boʻlishga bizni musharraf qilgan Alloh Taologa hamdu sanolar boʻlsin. Alloh taoloning eng suyukli bandasi boʻlgan, bashariyat hidoyati uchun jonlarini fido qilgan Rasululloh sallollohu alayhi vasallamga salovatu durudlar boʻlsin. Bizga Rasululloh sallollohu alayhi vasallamning ilmiy omonatlarini mukammal tarzda yetkazgan, nafaqat ilmni balki odobni ham meros qilib olgan butun islom ulamolariga Alloh taoloning nuri yog‘ilsin.
Ko‘pchilikdan: "Fe’lim shunaqa, o‘zgartira olmayman", "Sut bilan kirgan jon bilan chiqadi" degan gaplarni eshitamiz. Xo‘sh, chindan ham insonning xarakteri tug‘ma va o‘zgarmasmi? Yoki biz o‘zimizni qayta tarbiyalashga qodirmizmi?
Imom Termiziy “Sunani Termiziy” asarlarida Jannat va Jahannam haqidagi bir qancha hadislarni rivoyat qilib, barcha insonlarni ogohlikka chaqiruvchi quyidagi hadisni keltiradilar: Abu Hurayra roziyallohu anhudan rivoyat qilinadi: “Rasululloh sollallohu alayhi vasallam: “Men do‘zax kabisini ko‘rmadim, undan qochuvchisi uxlab yotadi. Jannat kabisini ham ko‘rmadim, uni talab qiluvchisi ham uxlab yotadi”, dedilar”. Ushbu hadis insonni ogohlikka, g‘aflatdan uyg‘onishga chaqiruvchi kuchli da’vatdir. Inson do‘zax kabi dahshatli azobdan qochishi lozim bo‘lgan holda aksariyat hollarda g‘aflatda bo‘lib, bu haqiqatni unutadi. Shuningdek, jannat kabi buyuk ne’matga erishish uchun harakat qilish o‘rniga loqaydlik va beparvolikka berilib ketadi.
